Ο Χέρτζογκ καλείται την Κυριακή να ορίσει ποιος θα λάβει την πρώτη εντολή σχηματισμού κυβέρνησης

Ο πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτζογκ, καλείται την Κυριακή 8 Νοεμβρίου να αποφασίσει αν την πρώτη εντολή σχηματισμού κυβέρνησης, μετά τις πρόσφατες εκλογές, θα λάβει ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ή ο Γκάντι Άιζενκοτ.

Ο επιλεγμένος υποψήφιος θα έχει προθεσμία 28 ημερών για να συγκροτήσει συνασπισμό, με δυνατότητα παράτασης κατά 14 ακόμη ημέρες.

Το Al Jazeera καταγράφει την εικόνα που έχει διαμορφωθεί αυτή την ώρα.

Ο Γκάντι Άιζενκοτ συγκεντρώνει την υποστήριξη της πλειονότητας των βουλευτών, όμως αυτό οφείλεται στα κόμματα που εκπροσωπούν τους Παλαιστίνιους πολίτες του Ισραήλ. Στις εκλογές του Οκτωβρίου τα κόμματα αυτά κατέκτησαν 19 έδρες, αριθμό που αποτελεί ρεκόρ.

Παρ’ όλα αυτά, ο Άιζενκοτ έχει απορρίψει το ενδεχόμενο να μετάσχουν τα συγκεκριμένα κόμματα στην κυβέρνηση.

Γιατί κανείς δεν θεωρείται φαβορί

Οι διαβουλεύσεις των αρχηγών των κομμάτων με τον Χέρτζογκ ολοκληρώθηκαν την Πέμπτη. Σε αυτές, 67 από τα 120 μέλη της Κνεσέτ τάχθηκαν με τον Άιζενκοτ και 46 με τον Νετανιάχου.

Η στήριξη προς τον Νετανιάχου υπολειπόταν κατά επτά από τις 53 έδρες του συνασπισμού του.

Ο Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τορά, συμμαχία των υπερορθόδοξων κομμάτων και επί χρόνια σύμμαχος του Νετανιάχου, απέσυρε τη στήριξή του. Αιτία ήταν η αποτυχία του συνασπισμού του να εξαιρέσει τους υπερορθόδοξους Ισραηλινούς (Χαρεντί) από τη στρατιωτική θητεία.

Δημόσια, ο Χέρτζογκ δεν έχει πάρει θέση υπέρ κάποιας από τις δύο πλευρές.

Ο Ισραηλινός πρόεδρος δήλωσε ότι, μολονότι τα αποτελέσματα μπορεί να δείχνουν ξεκάθαρα, «τα αμοιβαία βέτο μεταξύ των μπλοκ και εντός των ίδιων των μπλοκ» δυσχεραίνουν τον προσδιορισμό του προσώπου που θα μπορούσε να σχηματίσει κυβέρνηση συνασπισμού.

Πριν από την κάλπη της 27ης Οκτωβρίου είχαν κυκλοφορήσει πληροφορίες ότι ο Χέρτζογκ επιδίωκε να προωθήσει κυβέρνηση εθνικής ενότητας ανάμεσα στα αντίπαλα κόμματα του Νετανιάχου και του Άιζενκοτ, ώστε να μην οδηγηθεί η χώρα σε νέες εκλογές.

Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο Γκάντι Άιζενκοτ.

Οι δυσκολίες στον σχηματισμό κυβέρνησης

Οι 61 έδρες που απαιτούνται για κυβέρνηση πλειοψηφίας δεν έχουν εξασφαλιστεί από κανένα πολιτικό μπλοκ.

Όπως σημειώνει το Al Jazeera, η δεξιά και θρησκευτική συμμαχία του Νετανιάχου έχει 53 έδρες, τα τέσσερα κόμματα με εβραϊκή ηγεσία που στηρίζουν τον Άιζενκοτ έχουν 48 και τα κόμματα με αραβική ηγεσία 19.

Ο Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τορά άφησε να εννοηθεί πως η στήριξή του θα μπορούσε να είναι διαθέσιμη εφόσον δοθεί το κατάλληλο αντάλλαγμα. Το Σας, από την άλλη, προσέφερε την Τετάρτη τη στήριξή του στον Νετανιάχου.

Σύμφωνα με το Al Jazeera, ο Νετανιάχου θα χρειαστεί να πείσει κάποιο κόμμα της αντιπολίτευσης να συνταχθεί μαζί του.

Άλλη επιλογή είναι μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας, με τους δύο ηγέτες να εναλλάσσονται στην πρωθυπουργία και με τα κόμματα αραβικής ηγεσίας εκτός κυβερνητικού σχήματος. Πολλοί αντίπαλοι του Νετανιάχου, ωστόσο, έχουν αποκλείσει το ενδεχόμενο να αναλάβουν καθήκοντα υπό τις διαταγές του.

Η στάση των αραβικών κομμάτων

Το Al Jazeera επισημαίνει ότι, μέχρι στιγμής, τα αραβικά κόμματα δεν δείχνουν διάθεση συμμετοχής στην επόμενη κυβέρνηση.

Πρόκειται για την Κοινή Λίστα, συμμαχία τριών κομμάτων, και την Ενωμένη Αραβική Λίστα ή Ραάμ, με 11 και οκτώ έδρες αντίστοιχα.

Το Ραάμ δηλώνει πρόθυμο να μπει σε κυβέρνηση με επικεφαλής τον Άιζενκοτ. Η Κοινή Λίστα έχει αποκλείσει τη συμμετοχή της, έχει όμως προσφερθεί να τον βοηθήσει να αναλάβει την πρωθυπουργία από τα έδρανα της αντιπολίτευσης.

Στις διαβουλεύσεις με τον πρόεδρο Χέρτζογκ και τα δύο κόμματα εξέφρασαν στήριξη στον Άιζενκοτ. Εκείνος, όμως, αρνήθηκε να συμπεριλάβει οποιοδήποτε από τα δύο στην κυβέρνηση, αν δεν πληρούν ορισμένες προϋποθέσεις, μεταξύ των οποίων η αναγνώριση της Χαμάς ως «τρομοκρατικής» οργάνωσης.

Ο ηγέτης του Ραάμ, Μανσούρ Αμπάς, στήριξε την αποστρατιωτικοποίηση της Χαμάς, αρνήθηκε όμως να τη χαρακτηρίσει «τρομοκρατική» οργάνωση. Το κόμμα του είχε προσχωρήσει το 2021 σε συνασπισμό κατά του Νετανιάχου και έγινε το πρώτο που εκπροσωπεί Παλαιστινίους και εισήλθε σε ισραηλινή κυβέρνηση.

Η ισραηλινή νομοθεσία, πάντως, επιτρέπει στον Άιζενκοτ να αναλάβει πρωθυπουργός ακόμη και με λιγότερες από 61 έδρες, αρκεί η κυβέρνηση που θα προτείνει να κερδίσει ψήφο εμπιστοσύνης στη Βουλή. Σε αυτό το βήμα θα μπορούσαν να συμβάλουν τα δύο κόμματα αραβικής ηγεσίας.

Όπως σημειώνει το AJ, θα μπορούσε πρώτα να σχηματίσει κυβέρνηση μειοψηφίας και κατόπιν να εξασφαλίσει πλειοψηφία, προσελκύοντας τα δύο υπερορθόδοξα κόμματα με παραχωρήσεις στο ζήτημα της στρατολόγησης.

Μέλη της Κοινής Λίστας γιορτάζουν το εκλογικό αποτέλεσμα.

Παρατηρητές κάνουν λόγο για πολίτες δεύτερης κατηγορίας

Η αντίθεση ορισμένων συμμάχων του Άιζενκοτ σε κάθε συνεργασία με Παλαιστίνιους βουλευτές έχει οδηγήσει πολλούς παρατηρητές να σχολιάζουν ότι έτσι αποδεικνύεται πως οι Παλαιστίνιοι του Ισραήλ αντιμετωπίζονται ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας.

Το Λικούντ του Νετανιάχου έχει δηλώσει ότι συνεργασία με τα κόμματα αραβικής ηγεσίας θα ήταν «επικίνδυνη για το Ισραήλ».

Σε δήλωσή του στο Associated Press, ο Άχμαντ Τίμπι, στέλεχος της Κοινής Λίστας, είπε ότι η απόρριψη μιας συνεργασίας θα αποδείκνυε πως το Ισραήλ είναι ρατσιστικό κράτος «και όχι μια γνήσια δημοκρατία για όλους τους πολίτες».

Τα αιτήματα των κομμάτων με παλαιστινιακή ηγεσία

Πρώτο μέλημα των κομμάτων με παλαιστινιακή ηγεσία είναι να τερματιστεί η διακυβέρνηση του Νετανιάχου.

Όπως τόνισε η Κοινή Λίστα, η ομόφωνη στήριξη προς τον Άιζενκοτ ανταποκρινόταν σε «λαϊκή απαίτηση»: να μην επιστρέψουν στην εξουσία ο Νετανιάχου και η κυβέρνησή του.

Ενισχύοντας το προβάδισμα του Άιζενκοτ, σημείωσε, ήλπιζε να περιορίσει τις πιθανότητες κυβέρνησης ενότητας που θα διατηρούσε τον Νετανιάχου στην εξουσία.

Η στήριξη αυτή, πρόσθεσε, δεν σήμαινε εγκατάλειψη των επιφυλάξεών της απέναντι σε μια αντιπολίτευση που δεν είχε δείξει ετοιμότητα να αντιταχθεί στην προσέγγιση του Νετανιάχου ή στην υποκίνηση εναντίον των Παλαιστινίων πολιτών του Ισραήλ.

Ως αντάλλαγμα για την εξωτερική στήριξη, τα κόμματα αραβικής ηγεσίας ζητούν εγγυήσεις για τους Παλαιστίνιους πολίτες. Σε αυτές περιλαμβάνονται το τέλος των κατεδαφίσεων σπιτιών και της υποκίνησης, μέτρα κατά της εγκληματικότητας και ένας πολιτικός ορίζοντας για τους Παλαιστίνιους.

Μιλώντας στο AP, ο Τίμπι είπε ότι δεν είχε καμία ψευδαίσθηση πως αυτό θα έβαζε τέλος στους πολέμους του Ισραήλ ή θα οδηγούσε σε παλαιστινιακό κράτος. Ανέφερε, πάντως, ότι μια «κυβέρνηση αποκατάστασης» θα βελτίωνε τη ζωή των Παλαιστινίων πολιτών, μεταξύ άλλων αντιμετωπίζοντας, ενδεχομένως, τα βίαια εγκλήματα στις κοινότητές τους.

Και ο ηγέτης του Ραάμ, Αμπάς, δήλωσε ότι προτεραιότητα αποτελεί η πτώση της κυβέρνησης του Νετανιάχου, μαζί με την απομάκρυνση προσώπων της ακροδεξιάς, όπως ο υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριχ και ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ.

Το σενάριο αν δεν σχηματιστεί κυβέρνηση

Όποιος λάβει την εντολή από τον Χέρτζογκ θα έχει 28 ημέρες για να σχηματίσει κυβέρνηση συνασπισμού, με δυνατότητα παράτασης κατά 14 ακόμη ημέρες.

Αν δεν τα καταφέρει, θα επιλεγεί άλλος υποψήφιος, με περιθώριο 28 ημερών.

Αν αποτύχει και ο δεύτερος, η κοινοβουλευτική πλειοψηφία μπορεί να στηρίξει τρίτο υποψήφιο, με τελική προθεσμία 14 ημερών.

Αν ούτε τότε προκύψει κυβέρνηση, η Κνεσέτ θα διαλυθεί και νέες εκλογές θα προκηρυχθούν μέσα σε 90 ημέρες.

Τότε ο Νετανιάχου θα παρέμενε στη θέση του ως υπηρεσιακός πρωθυπουργός.

Ο Νεχρού Τζαμχούρ, αναλυτής ισραηλινών υποθέσεων, είπε στο Al Jazeera ότι το παρατεταμένο αυτό αδιέξοδο είναι το πιθανότερο αποτέλεσμα και εκείνο που προτιμά ο Νετανιάχου.

Όπως ανέφερε, ο Νετανιάχου ήλπιζε ότι μια νέα εκλογική αναμέτρηση θα μπορούσε να αποδυναμώσει τους αντιπάλους του και να ρίξει τη συμμετοχή των Παλαιστινίων πολιτών του Ισραήλ στις εκλογές.